Méid an Téacs

Cad is Tumoideachas ann?

Ciallaíonn an tumoideachas córas ina mhúintear gach ábhar trí theanga shonraithe amháin. I gcás na ngaelscoileanna is í an Ghaeilge teanga thumtha an chórais. Is í an Ghaeilge meán cumarsáide agus teagaisc na scoile. Is ionann an Ghaeilge agus teanga oibre na scoile.

Leanann páistí i ngaelscoileanna an gnáth-churaclaim scoile mar atá leagtha síos ag an Roinn Oideachas agus Scileanna ó dheas nó an Roinn Oideachais ó thuaidh. Baintear amach líofacht iomlán sa Bhéarla agus sa Ghaeilge tríd an chóras seo. Tá múnlaí éagsúla den tumoideachas á gcleachtadh go hidirnáisiúnta. Faoi láthair tá múnlaí chomhchosúla den tumoideachas á gcleachtadh sna gaelscoileanna, bunaithe ar an dea-chleachtas idirnáisiúnta.

Sa bhliain 2006 d’fhógair an tAire Oideachais ag an am, Mary Hanafin, nach mbeadh cead ag gaelscoileanna an luath-thumoideachas a chur i bhfeidhm a thuilleadh ina gcuid scoileanna in ainneoin cleachtais sean-bhunaithe agus gach fianaise gurb é an múnla is éifeachtaí sealbhaithe teanga sa chóras tumoideachais atá ann. Thar ceann na scoileanna lán-Ghaeilge agus a gcuid pobail, thug GAELSCOILEANNA TEO. faoi fheachtas náisiúnta le cur i gcoinne an bheartais seo. Go comhthreomhar chuir dhá scoil faoin bhForas Pátrúnachta tús le cás dlí ina choinne. De bharr feachtas éifeachtach, tiomantas na scoileanna agus iad siúd a ghlac céim an dlí, d’éirigh linn an cinneadh a aisiompú. Éacht mhór a bhí ann a léirigh éifeacht na comhghníomhaíochta. Aithníonn an Roinn Oideachais agus Scileanna an luath-thumoideachas dá thoradh mar chóras éifeachtach agus rathúil. Tá cead ag scoileanna anois teagasc an Bhéarla a chur siar go dtí deireadh téarma 1 sna naíonáin sinsir. Molann an taighde idirnáisiúnta agus náisiúnta tréimhse tumtha níos faide ná seo le buntáistí iomlán an chórais a shaothrú. Aithníonn GAELSCOILEANNA TEO. agus tacaíonn sí le scoileanna a chreideann i dtréimhse tumtha níos leithne. Aithníonn an eagraíocht an riachtanas a bhaineann anois le treoir phraiticiúil do scoileanna faoin leas is fearr  a bhaint as an gcóras luath-thumadh chun leas na bpáistí.

Cén fáth go roghnóinn an tumoideachas do mo pháiste?

Baintear amach ard-chaighdeán oideachais i ngach ábhar an churaclaim, sa Bhéarla ach go háirithe. Tá sé cruthaithe gurb é an córas is éifeachtaí do shealbhú na Gaeilge.

Cén ról atá ann domsa mar thuismitheoir?

Tá go leor bealaí gur féidir leat cabhrú mar thuismitheoir, ina measc:- Mura bhfuil gaelscoil i do cheantar agus dá mba mhian leat go mbeadh an deis seo ar fáil do do pháiste, déan teagmháil le Gaelscoileanna Teo. Glac ról gníomhach i scolaíocht iomlán do pháiste. Is féidir moltaí a fháil faoi seo ó Choiste na dTuismitheoirí agus ó fhoireann na scoile. Tá sé an-tábhachtach spéis a léiriú in obair bhaile do pháiste chomh maith le léitheoireacht sa dá theanga, Béarla agus Gaeilge a spreagadh.

An gá go mbeadh Gaeilge agam mar thuismitheoir?

Ní ghá go mbeadh, ach is buntáiste é don pháiste má tá Gaeilge á labhairt sa bhaile agus gur léir don pháiste nach teanga scoile amháin í an Ghaeilge. Fáiltítear go mór roimh pháistí ó gach cúlra teanga agus cultúir.Cuirtear tacaíocht teanga ar fáil do thuismitheoirí a dteastaíonn uathu a scileanna Gaeilge a fheabhsú. Cabhraíonn meon dearfach le forbairt an pháiste agus tá sé seo amhlaidh d’fhorbairt iomlán an pháiste sa ghaelscoil.

Cén tionchar a bheidh ag an bhfoghlaim iomlán trí Ghaeilge ar fhorbairt Bhéarla mo pháiste?

Bíonn imní ar roinnt tuismitheoirí ag an tús go mbeidh drochthionchar ag an ngaelscolaíocht ar fhorbairt Béarla a bpáiste ach cuireann an luath-thumoideachas le caighdeán Béarla an pháiste.  Dar le hathbhreithniú a rinneadh le déanaí ar thaighde ar chlár thumoideachais ó 1972 go 2000, ‘Feictear go bhfuil tionchar dearfach ag foghlaim an dara teanga ar scileanna na chéad teanga i ngach staidéar a rinneadh (Bournot-Trites agus Tellowitz, 2002).

Conas a oibríonn an córas tumoideachais atá i bhfeidhm sna gaelscoileanna?

Feidhmíonn an córas luath thumoideachais trí thimpeallach shochtheangeolaíoch a chur ar bun sa seomra ranga a dhéanann aithris ar thimpeallacht nádúrtha labhartha na tumtheanga (Gaeilge).  Dá réir sin, déantar iarracht, ar bhealach tuisceanach, an méid de chéad theanga na ndaltaí a bhíonn in úsáid, le feiceáil agus le clos a laghdú a oireadh agus is féidir.

Ar an gcaoi chéanna a gcreideann páistí gur leis an príomhoide an scoil agus go gcónaíonn na múinteoirí sa scoil, síleann siad nach labhraíonn an fhoireann ach Gaeilge agus, tríd an gcóras tumoideachais, cruthaítear riachtanas chun cumarsáid a dhéanamh trí Ghaeilge dá bharr.

Tríd an bpróiseas seo, sealbhaíonn an páiste go leor Gaeilge labhartha chun scileanna réamhlitearthachta a fhoghlaim ar dtús trí Ghaeilge agúis ansin déantar na scileanna a aistriú go Béarla nuair a thosaíonn teagasc foirmeálta Béarla níos moille i scolaíocht an pháiste.  Cabhraíonn an t-aistriú scileanna ón mionteanga (Gaeilge in Éirinn) go dtí an mhórtheanga (Béarla in Éirinn) caighdeán níos fearr a bhaint amach sa dá theanga, seachas dá mbeadh an t-aistriú scileanna ag dul ó mhórtheanga go mionteanga.

An dtuigfidh mo pháiste na múinteoirí?

San luathbhlianta, tuigeann múinteoirí sa chóras tumoideachais agus stiúrthóirí naíonraí/naíscoileanna nach dtuigfidh a ndaltaí gach rud a deireann siad.  Úsáideann siad comharthaíocht choirp, fhíseach, gotha gnúise áibhéalta agus tuin chainte eispriseach chun brí a chur in iúl agus cumarsáid a dhéanamh.

Ag leibhéal na réamhscolaíochta agus i rith na luathbhlianta na bunscoile, tá sé nádúrtha do dhaltaí meascán de Ghaeilge agus de Bhéarla a labhairt lena gcuid piaraí agus nuair a bhíonn siad ag freagairt an mhúinteora.
De réir mar a leanann na blianta ar aghaidh, tosaíonn na daltaí ag úsáid níos mó den tumtheanga go nádúrtha.  Úsáideann múinteoirí amhráin, frásaí úsáideacha, cantaireacht agus rímeanna agus bíonn meascán cúramach ann i rith an lae de ghnáthaimh chomónta, chun daltaí a mhealladh i leith úsáid na Gaeilge.

An bhfuil an cineál oideachais seo ar fáil in aon áit eile?

Meastar go bhfuil idir 60-75 faoin gcéad de dhaonra an domhain dátheangach agus is cur chuige oideachais comónta é a mbaintear leas as ar fud an domhain i dtíortha amhail an Chatalóin, Tír na mBascach, Ceanada, an Astráil, an Nua-Shéalainn, an Fhionlainn, an Ungáir, Deisceart na hAfraice, an Bhreatain Bheag agus Albain.

Breis eolais:

Tá breis eolais ar fáil anseo faoi na buntáistí a bhaineann leis an tumoideachas / dátheangachas.

Tá eolas ar fáil anseo maidir le taighde