Méid an Téacs

Eolas do Thuismitheoirí

Seo thíos na ceisteanna is coitianta a chuireann tuismitheoirí ar GAELSCOILEANNA TEO. Mura bhfuil freagra do cheiste ann nó má tá breis eolais de dhíth, bí cinnte agus teagmháil a dhéanamh linn ar 01 8535195 nó  oifig@gaelscoileanna.ie.

Cad is scoil lán-Ghaeilge ann?

Feidhmíonn scoil lán-Ghaeilge faoi ghnáthrialacha na Roinne Oideachais agus Scileanna. Is í an Ghaeilge an teanga teagaisc sa scoil, agus an teanga chumarsáide idir na múinteoirí, na daltaí agus an bhainistíocht. Is teanga bheo í an Ghaeilge sa scoil, laistigh agus lasmuigh de na ranganna. Bíonn caighdeán ard oideachasúil i ngach ábhar, an Béarla san áireamh, agus leanann siad an gnáth churaclam atá leagtha síos ag an Roinn Oideachais. Cuirtear fáilte roimh gach dalta sa ghaelscoil is cuma cén cúlra teanga, socheacnamaíochta nó cumais atá acu.

Is féidir le scoileanna lán-Ghaeilge a bheith faoi phátrúnacht éagsúla. De ghnáth, is féidir le duine aonair nó grúpa a bheith ina gcaomhnóir(í) [pátrún] ar scoil agus ionadaithe úinéirí na scoile atá inti/ann/iontu. D’fhéadfadh an caomhnóir [pátrún] an scoil a bhainistiú go pearsanta nó duine nó grúpa a cheapadh mar bhainisteoir, bord bainistíochta mar shampla. (foinse: Education.ie) Tá liosta de na pátrúin agus eagraíochtaí tacaíochta anseo: Patrúin agus eagraíochtaí tacaíochta Scoileanna in Éireann

Go minic, tugtar “gaelscoil” ar bhunscoil lán-Ghaeilge agus “gaelcholáiste” ar iarbhunscoil lán-Ghaeilge.

Cén sainmheon creidimh atá ag scoil lán-Ghaeilge?

Is féidir le scoileanna lán-Ghaeilge sainmheoin creidimh éagsúla a bheith acu, ag brath ar phátrún na scoile. Tá scoileanna sainchreidhmheacha, idirchreidmheacha, ilchreidmheacha agus scoileanna neamh-shainchreidmheacha ann. Ar na liostaí scoileanna thíos, leagtar amach sainmheon agus pátrúin na scoileanna atá ann cheana:

An scoileanna comhoideachais iad scoileanna lán-Ghaeilge?

Is scoileanna comhoideachais iad na bunscoileanna lán-Ghaeilge ar fad. Níl ach 3 iarbhunscoil nach scoileanna comhoideachais iad; Coláiste Eoin, Coláiste Íosagáin agus Coláiste Laurel Hill FCJ. De ghnáth, is faoi choiste bunaithe na scoile an cinneadh a dhéanamh an scoil chomhoideachais nó buachaillí/cailíní amháin a bheidh ann.

Conas a mhaoinítear na scoileanna lán-Ghaeilge?

Tugann an Roinn Oideachais agus Scileanna maoiniú do scoileanna lán-Ghaeilge ar an mbonn céanna le scoileanna eile; íocann an Roinn as múinteoirí na scoile, cuirtear deontas ar fáil do sheirbhísí coimhdeacha (rúnaí, airíoch scoile, nó eile), cuirtear deontas caipitíochta ar fáil bunaithe ar líon na ndaltaí agus cuireann an Roinn cóiríocht ar fáil don scoil (cé go mbíonn scoileanna i gcóiríocht shealadach go minic ag an tús). Faigheann na scoileanna lán-Ghaeilge deontas caipitíochta beagán níos airde ná mar a fhaigheann an gnáth scoil i ngeall ar na costais bhreise a bhíonn ar scoileanna lán-Ghaeilge de bharr fótachóipeáil ar ábhar, srl. Bíonn maoiniú teann sna scoileanna i gcónaí, áfach, agus go minic lorgaíonn scoileanna síntiús toildeonach ó thuismitheoirí. Níl síntiús dá leithéid éigeantach, agus ní mar a chéile é agus táille scoile. Níl d’acmhainn ag GAELSCOILEANNA TEO. aon mhaoiniú a thabhairt do scoileanna seachas ar bhonn deontais bheaga d’imeachtaí idirscoile.

Cá bhfuil an scoil lán-Ghaeilge is cóngaraí dom?

Tá léarscáil anseo do na scoileanna lán-Ghaeilge (bun agus iarbhunleibhéal) ar fud na tíre: Léarscáil

Tá eolas maidir le scoileanna nua agus conas tabhairt faoi scoil lán-Ghaeilge a bhunú ar fáil anseo: Scoileanna Nua

Tá Scéim Iompair ag an Roinn Oideachais agus Scileanna a dhéanann freastal ar scoileanna lán-Ghaeilge. Is féidir eolas maidir leis an Scéim a lorg trí teagmháil a dhéanamh leis an Roinn ar school.transport@education.gov.ie nó 057 9325466.

Conas a chláraím mo pháiste i scoil lán-Ghaeilge?

Is gá teagmháil a dhéanamh leis an scoil féin agus eolas a lorg maidir le polasaí iontrála agus clárúcháin na scoile. Bíonn polasaithe éagsúla ag na scoileanna ach ba cheart go mbeadh bainistíocht na scoile in ann gach eolas agus treoir a thabhairt duit. Tá sonraí teagmhála na scoileanna liostáilte de réir contae anseo:

An gá dom Gaeilge a bheith agam le mo pháiste a chlárú le scoil lán-Ghaeilge?

Ní gá! Cinnte, is buntáiste é don dalta má tá Gaeilge á labhairt sa bhaile, fiú mura bhfuil i gceist ach í a labhairt ag am ar leith nó go bhfuil focail áirithe in úsáid, ach gur léir don dalta nach teanga scoile amháin í an Ghaeilge agus go bhfuil an-spéis ag na tuismitheoirí sa teanga. Fáiltítear go mór roimh dhaltaí ó gach cúlra teanga agus cultúir sna scoileanna lán-Ghaeilge. Tá comhairle ag an eagraíocht Comhluadar maidir le 5 rud simplí gur féidir a dhéanamh le Gaeilge a thabhairt isteach i do theach agus is féidir teagmháil a dhéanamh leo trí ríomhphost a sheoladh chuig eolas@comhluadar.ie.

Níl Gaeilge nó Béarla líofa ag mo pháiste, an mbeadh scoil lán-Ghaeilge in ann freastal air/uirthi?

Cinnte, bheadh. Fáiltítear go mór roimh dhaltaí ó gach tír agus cúlra teanga agus cultúir sna scoileanna lán-Ghaeilge agus tabharfar tacaíocht dóibh agus dá dtuismitheoirí. Tá bileoga maidir leis an tumoideachas ar fáil sna teangacha thíos agus is féidir cóipeanna crua dóibh a fháil ach glaoch ar 01 8535195 nó ríomhphost a sheoladh chuig oifig@gaelscoileanna.ie ag lua an t-ábhar atá uait agus do sheoladh poist.

Ba mhaith liom Gaeilge a fhoghlaim! An bhfuil ranganna agus tacaíocht do thuismitheoirí ar fáil?

Go minic, cuireann scoileanna tacaíocht teanga ar fáil do thuismitheoirí a dteastaíonn uathu a scileanna Gaeilge a fheabhsú – is fiú go mór seo a fhiosrú leis an scoil ar a bhfuil do pháiste ag freastal nó ar a bhfuil sé ar intinn agat é/í a chur. Seo thíos liosta d’eagraíochtaí a chuireann ranganna Gaeilge do dhaoine fásta agus/nó seirbhísí tacaíochta ar fáil:

An gá go mbeadh mo pháiste ag freastal ar naíonra le háit a fháil i mbunscoil lán-Ghaeilge, nó ag freastal ar bhunscoil lán-Ghaeilge le háit a fháil in iarbhunscoil lán-Ghaeilge?

Ní gá, ach tugann scoileanna áirithe tosaíocht do dhaltaí atá ag freastal ar naíonra nó bunscoil lán-Ghaeilge, de réir na gcritéir iontrála atá leagtha síos ina polasaí iontrála. Is gá teagmháil a dhéanamh leis an scoil féin agus eolas a lorg maidir le polasaí iontrála agus clárúcháin na scoile. Is buntáiste ollmhór é don pháiste tréimhse a chaitheamh sa naíonra roimh theacht ar scoil mar go dtugann sé bunús an-mhaith dó/di a bheith tumtha sa teanga i dtimpeallacht foghlama, spraíúil agus taitneamhach. Bíonn polasaithe éagsúla ag na scoileanna ach ba cheart go mbeadh bainistíocht na scoile in ann gach eolas agus treoir a thabhairt duit.

Diúltaíodh áit do mo pháiste sa scoil lán-Ghaeilge. An bhfuil cearta agam i leith áit a éileamh sa scoil do mo pháiste?

Má dhiúltaítear áit do do pháiste, tá sé de cheart agat achomharc a lorg ar an gcinneadh. Caithfear achomharc a lorg ar dtús le Bord Bainistíochta na scoile. Mura n-éiríonn le d’achomharc, is féidir é a chur ar aghaidh chuig an Roinn Oideachais agus Scileanna agus achomharc a lorg faoi Alt 29 den Acht Oideachais. Tá tuilleadh eolais maidir leis an bpróiseas seo ar fáil ón Roinn Oideachais ach ríomhphost a sheoladh chuig section29@education.gov.ie.

An bhfuil gaelscolaíocht oiriúnach do dhaltaí le riachtanais speisialta?

Déanann na scoileanna lán-Ghaeilge freastal ar dhaltaí le riachtanais speisialta díreach mar a dhéanann scoileanna a fheidhmíonn trí Bhéarla, agus t á na tacaíochtaí céanna ar fáil iontu do dhaltaí agus a dtuismitheoirí. Tá taighde ann a chruthaíonn nach gcuireann an dátheangachas daltaí le riachtanais speisialta faoi aon mhíbhuntáiste agus is féidir teacht ar roinnt de anseo: Taighde

Alt maidir le fadhbanna urlabhra agus foghlaim an dara teanga: Can children with language impairments learn two languages?

Cé chomh cáilithe is atá an fhoireann i scoileanna lán-Ghaeilge?

Ní mór na cáilíochtaí céanna a bheith ag múinteoirí bunscoile agus ag múinteoirí iarbhunscoile i scoileanna lán-Ghaeilge agus atá ag a gcomhghleacaithe i scoileanna eile.  Ní mór caighdeán ard Gaeilge, idir scríobh agus labhairt, a bheith ag an fhoireann teagaisc ag gach leibhéal. Tá fás ag teacht ar líon na gcúrsaí oiliúna d’ábhar mhúinteoirí a dteastaíonn uathu cáilíocht a bhaint amach ar shainriachtanais na scoileanna lán-Ghaeilge. Bíonn cúrsaí inseirbhíse leanúnacha ar fáil freisin do mhúinteoirí atá ag teagasc i scoileanna lán-Ghaeilge.

Cad is tumoideachais ann agus cad iad na buntáistí atá aige do mo pháiste?

Ciallaíonn an tumoideachas córas ina mhúintear gach ábhar trí theanga shonraithe amháin. I gcás na scoileanna lán-Ghaeilge is í an Ghaeilge teanga thumtha an chórais. Is í an Ghaeilge meán cumarsáide agus teagaisc na scoile. Is ionann an Ghaeilge agus teanga oibre na scoile. Leanann daltaí i scoileanna lán-Ghaeilge an gnáth churaclaim scoile mar atá leagtha síos ag an Roinn Oideachas agus Scileanna. Baintear amach líofacht iomlán sa Bhéarla agus sa Ghaeilge tríd an chóras seo. Tá múnlaí éagsúla den tumoideachas á gcleachtadh go hidirnáisiúnta. Tá buneolas maidir leis an gcóras tumoideachais agus na buntáistí a bhaineann leis ar fáil anseo: Tumoideachais

Tá eolas ar fáil freisin ó CARLA (Centre for Advanced Research on Language Acquisition) atá dírithe ar thuismitheoirí: féach anseo.

Tá ábhar clóite ar fáil ó GAELSCOILEANNA TEO. chomh maith a léiríonn na buntáistí a bhaineann leis an gcóras gaeloideachais ó leibhéal an naíonra go leibhéal na hollscoile. Le cóip a fháil sa phost, ní gá ach glaoch ar 01 8535195 nó ríomhphost a sheoladh chuig oifig@gaelscoileanna.ie ag lua an t-ábhar atá uait agus do sheoladh poist. Tá samplaí den ábhar atá ar fáil thíos:

Bileoga Tumoideachais Ilteangacha:

Má fhoghlaimíonn mo pháiste gach rud trí mheán na Gaeilge, cén tionchar a bheidh aige sin ar fhorbairt an Bhéarla aige/aici?

Bíonn tuismitheoirí buartha go n-imreoidh an gaeloideachas tionchar diúltach ar fhorbairt an dalta sa Bhéarla.  Ach de réir an taighde, is amhlaidh is féidir go gcuidíonn an tumoideachas le forbairt an Bhéarla. De réir torthaí taighde náisiúnta an Fhorais Taighde ar Oideachais, a foilsíodh mí na Samhna 2011, léiríonn torthaí na dtástálacha náisiúnta ar chaighdeán an Bhéarla agus an mhata sna bunscoileanna lán-Ghaeilge go bhfuil siad i bhfad os cionn an mheáin náisiúnta. Daingníonn na dea-thorthaí seo torthaí ó thaighde dhúchasach neamhspleách eile atá déanta in Éirinn agus tagann siad le dea-thorthaí an tumoideachais ar bhonn idirnáisiúnta. In athbhreithniú a rinneadh le déanaí ar an taighde faoi chláir thumoideachais ó 1972 go 2001 léirítear “go n-imríonn foghlaim an dara teanga tionchar dearfach ar scileanna na máthairtheanga i ngach staidéar a rinneadh” (Bournot-Trites and Tellowitz 2002). Is féidir teacht ar thaighde a bhaineann leis anseo: Taighde

An mbeidh mé in ann cabhair a thabhairt do mo pháiste leis an obair bhaile? 

Aithníonn scoileanna lán-Ghaeilge an tábhacht le rannpháirtíocht na dtuismitheoirí  i ngach gné d’oideachas a bpáistí, obair bhaile san áireamh. Aithníonn múinteoirí nach bhfuil Gaeilge líofa ag gach tuismitheoir agus tugtar obair bhaile d’fhonn treisiú a dhéanamh ar a bhfuil foghlamtha ag an dalta le linn am scoile. Fiosraigh leis an scoil a bhfuil suim agat inti maidir le tacaíochtaí d’obair bhaile do thuismitheoirí  gur mian leo Gaeilge a fhoghlaim.

Tá deacracht agam leis an scoil ar a bhfuil mo pháiste ag freastal. An féidir le Gaelscoileanna Teo. comhairle a chur orm?

Tá fáilte romhat teagmháil a dhéanamh linn ar 01 8535195 nó ríomhphost a sheoladh chuig oifig@gaelscoileanna.ie agus déanfaimid ár ndícheall treoir a thabhairt duit. Go hiondúil, molfaimid deacrachtaí leis an scoil a phlé i dtosach báire le príomhoide na scoile, agus ansin le cathaoirleach Bhord Bainistíochta na scoile nó le pátrún na scoile. Is féidir go mbeadh eagraíochtaí oideachais eile in ann cabhrú leat chomh maith agus tá liosta dóibh ar fáil anseo.

An bhfaigheann daltaí pointí Ardteiste sa bhreis as ucht an scrúdú a dhéanamh trí Ghaeilge?

Má fhreagraíonn iarrthóir trí mheán na Gaeilge i scrúdú scríofa ábhair Ardteiste ar leith d’fhéadfaí bónasmharcanna a thabhairt dó/di. Tá tuilleadh eolais maidir le seo ar fáil ó Choimisiún na Scrúduithe Stáit.

An bhfuil eolas agat maidir le campaí samhraidh?

Tá liosta d’eagraíochtaí a chuireann campaí samhraidh ar fáil anseo.

Tá ceist eile agam…

Tá gach fáilte romhat teagmháil a dhéanamh linn ar 01 8535195 nó trí ríomhphost a sheoladh chuig oifig@gaelscoileanna.ie agus déanfaimid ar ndícheall do cheist a fhreagairt.