Méid an Téacs

Painéal Lucht Féachana & Éisteachta TG4 & RTÉ Raidió na Gaeltachta

Nollaig 7, 2017

Tionscnamh é Fios Físe a bhfuil sé mar aidhm aige tuairimí phobal labhartha na Gaeilge faoi TG4 agus RTÉ Raidió na Gaeltachta a fhiosrú. Tá Gaeilgeoirí á lorg a bheadh sásta suirbhé beag cúpla nóiméad faoi sceidil TG4 agus RTÉ Raidió na Gaeltachta a líonadh. Is féidir an suirbhé a líonadh ar do ríomhaire, ar d’fhón póca, iPad, etc. Ní gá go mbreathnaíonn tú ar TG4, nó go n-éisteann tú le Raidió na Gaeltachta, go rialta, le páirt a ghlacadh i Fios Físe. Tá sé
dírithe ar phobal labhartha na Gaeilge ar fud na hÉireann, thuaidh agus theas. Scaiptear an suirbhé uair sa tseachtain.
 
Mar chomhartha aitheantais do na baill a líonann an dialann go rialta reáchtáltar crannchur gach mí. Bíonn duaiseanna breátha ar fáil… 6 Dhearbhán One4all ar luach €100 – €500 le buachan gach mí.
Is maith is fiú bualadh faoi mar sin!
 
Cláraigh ag: http://www.fiosfise.ie/fiosru.asp
Tuilleadh eolais: www.fiosfise.ie
Siobhán Ní Mhaoilchiaráin |Fios Físe – Painéal Lucht Féachana TG4|
|siobhan.nimhaoilchiarain@oegaillimh.ie |Teil: 091 494631 |
 
Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge, Carna
 
Facebook: https://www.facebook.com/fiosfise/

An-Scléip i ‘Clasach’!

Nollaig 1, 2017

Bhí amharclann Clasach, Cluain Tarbh, beo beathaíoch ar an Aoine, 1 Nollaig, seo caite agus an réamhbhabhta deireanach de chuid  an chomórtais tallainne, Scléip 2018, ar bun !  Tá an comórtas á eagrú ag Gael Linn do iarbhunscoileanna lán-Ghaeilge agus Gaeltachta ar fud na tíre, le maoiniú ó Foras na Gaeilge.
Bhí iomaitheoirí ó deich ( 10 ) Gaelcholáiste i gCúige Laighean i láthair don ócáid,  agus toisc an t-ardú ollmhór atá tagtha ar líon na rannpháirtithe i mbliana, bhí an dara halla in úsáid do na comórtais aonaracha, fiú !

Bhí scoláirí ó Bhaile Átha Cliath -Scoil Chaitríona, Glasnaíon, Coláiste Eoin agus Coláiste Íosagáin, Baile an Bhóthair, Coláiste Cois Life, Leamhcán, Coláiste de hÍde, Tamhlacht, Coláiste Chilliain, Cluain Dolcáin, Gaelcholáiste Reachrann, Baile Dúilll, Coláiste Ghlór na Mara, Baile Brigín – mar aon le  scoláirí  a thaisteal ó Chill Dara agus ó Cheatharlach, i measc na n-iomaitheoirí a rinne  léiríu ar sceitsí, ar rince chruthaitheach, agus ar cheol agus amhránaíocht chomhaimseartha.

Jessica Dingle ó Choláiste Íosagáin – duine de bhuaiteoirí an chomórtais ‘Amhránaíocht Comhaimseartha le féintionlacan ( Aonair  ) – Sóisear’.

Jessica Dingle ó Choláiste Íosagáin – duine de bhuaiteoirí an chomórtais ‘Amhránaíocht Comhaimseartha le féintionlacan ( Aonair ) – Sóisear’.

GG 9 Tadhg Ó GrifiínTHUMBNAIL

Bhí Tadhg Ó Grifín ó Ghaelcholáiste Cheatharlach an-sásta lena lá ag réamhbhabhta ‘Scléip 2018’ – beidh sé san iomaíocht anois sa chomórtas amhránaíochta sinsearach ag an gcraobhchomórtas i mí Eanáir!

An grúpa ‘Ré Nua’ ó Scoil Chaitríona, Glasnaíon ar ardán ag an réamhbhabhta – beidh siad le cloisteáil arís sa chomórtas do ghrúpaí sóisearacha ag an gcraobhchomórtas ar an 31 Eanáir 2018 !

An grúpa ‘Ré Nua’ ó Scoil Chaitríona, Glasnaíon ar ardán ag an réamhbhabhta – beidh siad le cloisteáil arís sa chomórtas do ghrúpaí sóisearacha ag an gcraobhchomórtas ar an 31 Eanáir 2018 !

Roghnaíodh Mia, Sophie agus Alannah ó Choláiste Cois Life, Leamhcán, le dul ar aghaidh go craobhchomórtas ‘Scléip 2018’ sa rannóg shóisearach den chomórtas do ghrúpaí amhránaíochta le féintionlacan.

Roghnaíodh Mia, Sophie agus Alannah ó Choláiste Cois Life, Leamhcán, le dul ar aghaidh go craobhchomórtas ‘Scléip 2018’ sa rannóg shóisearach den chomórtas do ghrúpaí amhránaíochta le féintionlacan.

Bhain an lucht féachana mhór ard-taitneamh as an seó bríomhar ó thús deireadh!  Tugadh an-tacaíocht do gach réalta óg a chuaigh ar stáitse,  cé go raibh teannas an chomórtais le brath anois is arís, agus bronnadh teastais molta orthu uilig!  Ba iad Máire Uí Mhurchú ( Rinceoir), Síle Ní Dhuibhne ( Dramadóir ), Enda Reilly ( cumadóir/amhránaí ) agus Pádraig Ó Conghaile ( nó MC Muipéad  ón ngrúpa IMLÉ! )  a bhí ag moltóireacht, agus bhíodar aontaithe gurb iad na míreanna a leanas a leanfadh na buaiteoirí ó réamhbhabhtaí an iarthair, an deiscirt agus an tuaiscirt  go hamharclann Clasach arís don chraobhchomórtas ar an gCéadaoin, 31 Eanáir 2018 – scaoileadh dhá mhír ar aghaidh chuig an chraobh in aon rannóg d’aon chomórtas ina raibh 6 iomaitheoir/grúpa nó níos mó páirteach ann ( ní in aon ord ar leith ! ):

Rince Cruthaitheach – ( Grúpaí ) Sóisear :
1.‘Eitre na Fuaime’, Gaelcholáiste Cheatharlach

Rince Cruthaitheach – ( Grúpaí ) Sinsear :
1. ‘Eiliminteach’, Gaelcholáiste Cheatharlach
Sceitse Nuachumtha:
1. ‘An Toghchán’, Gaelcholáiste Chill Dara
Slua-amhránaíocht:
1. ‘Despacito’, Scoil Chaitríona, Glasnaíon

Amhránaíocht Comhaimseartha le féintionlacan ( Aonair ) Sóisear:
1. Jessica Dingle, Coláiste Íosagáin, Baile an Bhóthair
2. Shónagh Ní Threabhair, Gaelcholáiste Cheatharlach
Amhránaíocht Comhaimseartha le féintionlacan (Aonair ) Sinsear:
1. Sorcha Bríd Ní Chroidheán, Coláiste Chilliain, Cluain Dolcáin
2. Tadhg Ó Grifín, Gaelcholáiste Cheatharlach
Ceol Aonair Comhaimseartha ( Sóisear ):

1.Conall Mac Eochagáin, Scoil Chaitríona, Glasnaíon

Ceol Aonair Comhaimseartha ( Sinsear ):
1. Tadhg Páirceir, Coláiste Cois Life, Leamhcán

Amhránaíochta Comhaimseartha le féintionlacan (Grúpaí) Sóisear:

1.‘Ré Nua’, Scoil Chaitríona, Glasnaíon
2. Mia, Sophie & Alannah, Coláiste Cois Life, Leamhcán
Amhránaíochta Comhairseartha le féintionlacan (Grúpaí) Sinsear:

  1. ‘Fanacht siar’, Scoil Chaitríona, Glasnaíon
  2. ‘Taboo’, Gaelcholáiste Cheatharlach

Treise leo uilig agus lena gcuid múinteoirí a spreag iad le bheith páirteach sa chomórtas !

An Dara Comhdháil Taighde Uile-Oileánda ar an Tumoideachas

Nollaig 1, 2017

Beidh An Dara Comhdháil Taighde Uile-Oileánda ar an Tumoideachas – An Tumoideachas: Deiseanna agus Dea-chleachtais,  ar siúl i gColáiste Mhuire gan Smál, Luimneach ar an 18-19 Bealtaine 2018. Tá an chomhdháil eagraithe i gcomhpháirt le:

  • Coláiste Mhuire gan Smál, Ollscoil Luimnigh
  • An Chomhairle um Oideachas Gaeltachta agus Gaelscolaíochta
  • Institiúid Teicneolaíochta, Trá Lí
  • Gaeloideachas
  • Foras na Gaeilge
  • Comhairle na Gaelscolaíochta.

Cíorfaidh an chomhdháil ceisteanna a bhaineann leis an tumoideachas agus beidh páipéir agus póstaeir faoi na snáitheanna a leanas curtha ar fáil:

  • An Teagasc, an Fhoghlaim agus an Measúnú a nascadh sa Tumoideachas
  • Féinmheastóireacht Scoile, Ceannaireacht agus Forbairt Oideoirí
  • Beartas agus Nuálaíocht i bPobail Dhátheangacha/Ilteangacha

Tabharfaidh An Dara Comhdháil Taighde Uile-Oileánda ar an Tumoideachas deis do theangeolaithe, do thaighdeoirí, d’oideoirí an oideachais lán-Ghaeilge agus Gaeltachta iniúchadh a dhéanamh ar shaincheisteanna agus ar fhorbairtí comhaimseartha ag leibhéil éagsúla le súile úra.

Tugann an suíomh  léargas cuimsitheach ar ghnéithe éagsúla na comhdhála.

Tá an ghairm ar pháipéir ar siúl faoi láthair.

Táimid ag súil go mór le bualadh leat ag an gcomhdháil.

Bí linn.

An Dr. T.J. Ó Ceallaigh

Stiúrthóir na Comhdhála
An Roinn um Oideachas Teanga agus Litearthachta,
Coláiste Mhuire gan Smál,
Luimneach.

Scléip 2018 -Míreanna Mealltacha i Muineachán!

Nollaig 1, 2017

Bhí  míreanna mealltacha ar ardán i Muineachán inniu, Déardaoin, 30 Samhain 2017, ag réamhbhabhta an tuaiscirt de chuid Scléip Gael Linn 2018! Reáchtáladh an ócáid in Amharclann an Gharáiste ar an mbaile.  Is comórtas tallainne é Scléip atá á eagrú go sonrach do na hiarbhunscoileanna lán-Ghaeilge agus Gaeltachta, agus atá dírithe ar na healaíona comhaimseartha.
Bhí scoláirí ó na hiar-bhunscoileanna Gaeltachta, Pobalscoil Ghaoth Dobhair, Co. Dhún na nGall agus Coláiste Pobail Ráth Chairn, Co. na Mí i láthair, mar aon le hiomaitheoirí ó Choláiste Oiriall, Muineachán, Coláiste Ailigh, Leitir Ceanainn agus  Coláiste Lú, Dún Dealgan,  buíochas leis na múinteoirí maithe ar fad a spreag iad !  Bhí atmaisféar iontach san amharclann, agus ba léir gur bhain an lucht féachana an-sult as a chuir na  rinceoirí, aisteoirí, amhránaithe agus ceoltóirí óga ós a gcomhair i rith an lae. Thug na moltóirí,  Tomaí Ó Conghaile, Nós, agus Edel Ní Churraoin, Raidió Fáilte, ard-mholadh do na rannpháirtithe uilig as a gcuid léirithe, agus roghnaigh siad na míreanna a leanas le dul ar aghaidh go dtí craobhchomórtas Scléip ar an gCéadaoin, 31 Eanáir 2018 in amharclann Clasach, Baile Átha Cliath – comhghairdeas leo uilig !
Tá neart grianghraif ón ócáid le feiceáil ar leathanach Facebook Scléip Gael Linn !

 

GG 2 Grúpa ChiaraTHUMBNAIL

Grúpa Chiara ó Phobalscoil Ghaoth Dobhair, Tír Chonaill, a tháinig sa chéad áit sa chomórtas ‘Rince Cruthaitheach – Sóisear’

GG 6 Aisling Nic LochlainnTHUMBNAIL

Aisling Nic Lochlainn, Coláiste Ailigh, Leitir Ceanainn – buaiteoir an chomórtais ‘Ceol Comhaimseartha Aonair – Sóisear’

GG 17 Na hEalaí Dubha THUMBNAIL

Bhuaigh an grúpa ‘Smugaire Róin’ ó Choláiste Pobail Ráth Chairn, Co. na Mí an comórtas sinsearach do ghrúpaí amhránaíochta le féintionlacan

GG 24 Smugairle RóinTHUMBNAIL

‘Na hEalaí Dubha’ ó Choláiste Lú, Dún Dealgan ar stáitse – cháiligh siad do chraobhchomórtas Scléip 2018 a bheidh ar siúl i mBÁC ar an 31 Eanáir 2018 !

Rince Cruthaitheach – ( Grúpaí ) Sóisear:
1. Grúpa Chiara, Pobalscoil Ghaoth Dobhair, Co. Dhún na nGall

Rince Cruthaitheach – ( Grúpaí ) Sinsear:
1. ‘Spleodar’, Coláiste Oiriall, Muineachán

Sceitse Nuachumtha:
1. ‘Meascán Mearaí’, Pobalscoil Ghaoth Dobhair, Co. Dhún na nGall

Ceol Aonair Comhaimseartha ( Sóisear ):
1. Aisling Nic Lochlainn, Coláiste Ailigh, Leitir Ceanainn

Ceol Aonair Comhaimseartha ( Sinsear ):
1. Ruairí Mac Lochlainn, Coláiste Ailigh, Leitir Ceanainn

Slua-amhránaíocht:
1. ‘Gliondar’, Coláiste Lú, Dún Dealgan

Amhránaíocht Comhaimseartha le féintionlacan ( Aonair ) Sóisear:
1. Emma Nic an Bhreithiún, Pobalscoil Ghaoth Dobhair, Co. Dhún na nGall

Amhránaíocht Comhaimseartha le féintionlacan ( Aonair ) Sinsear:
1. Amy Ní Chléirigh, Coláiste Ailigh, Leitir Ceanainn

Amhránaíocht Comhaimseartha le féintionlacan ( Grúpaí ) Sóisear:
1. ‘Na hEalaí Dubha’, Coláiste Lú, Dún Dealgan, Co. Lú

Amhránaíocht Comhaimseartha le féintionlacan ( Grúpaí ) Sinsear:
1. ‘Smugairle Róin’, Coláiste Pobail Ráth Chairn, Co. na Mí

Taispeántais thaitneamhacha sa Taibhdhearc ag Scléip 2018  !

Samhain 22, 2017

Chuir taispeántais thaitneamhacha ó iarbhunscoileanna an iarthair tús bhreá le Scléip Gael Linn 2018 i dTaibhdhearc na Gaillimhe ar an Mháirt, 21 Samhain seo caite !  Ba é seo an chéad réamhbhabhta réigiúnach den chomórtas tallainne seo, a thugann deis do scoláirí ó na hiarbhunscoileanna lán-Ghaeilge agus Gaeltachta, dul ar stáitse os comhair lucht féachana agus moltóirí proifisiúnta, in amharclanna ó cheann ceann na tíre.

Tá Gael Linn an-sásta go bhfuil ardú tagtha ar líon na scoileanna atá ag glacadh páirte i gcomórtas Scléip arís i mbliana.

Dírithe ar na healaíona comhaimseartha, tá sé ( 6 ) rannóg ar fad i gceist sa chomórtas – Amhranaíocht Aonair le féintionlacan, Grúpaí Amhránaíochta le féintionlacan, Slua-Amhránaíocht, Ceol Aonair, Rince Cruthaitheach agus Sceitse Nuachumtha.

Páirteach sa réamhbhabhta sa Taibhdhearc bhí  daltaí ó Choláiste an Eachréidh, Baile Átha an Rí, Coláiste Chroí Mhuire, An Spidéal, Scoil Chuimsitheach Chiaráin, An Cheathrú Rua,  Gaelcholáiste Luimnigh,  agus don chéad uair Scoil Phobail Mhic Dara, Carna,  Coláiste na Coiribe, Coláiste Naomh Feichín, Corr na Móna agus Coláiste Mhuire, Tuar Mhic Éadaigh.  Bhí na moltóirí, Mícheál Ó Ciaraidh agus  Méabh Ní Thuathaláin, an-tógtha  leis na ceoltóirí, amhránaithe, aisteoirí agus rinceoirí uilig a chur taispeántais ilchineálacha os comhair an tslua mhóir a bhí i láthair.  Rachaidh na buaiteoirí  seo a leanas  ar aghaidh go dtí an craobhchomórtas ar an gCéadaoin, 31 Eanáir, in amharclann Clasach, Baile Átha Cliath – comhghairdeas leo uilig !

GG 20 Idirbhliain SPMD, Carna

Grúpa amhránaíochta na hIdirbhliana ó Scoil Phobail Mhic Dara, Carna – buaiteoirí an chomórtais ‘Amhránaíocht Comhaimseartha le Féintionlacan – Sinsear’

GG 6 Col an Eachréidh

Ba iad scoláirí Choláiste an Eachréidh, Baile Átha an Rí a bhuaigh an comórtas ‘Slua-Amhránaíocht’

GG 4 Dara agus Rónán

Dara Ó Ceallaigh agus Rónán Ó Ceallaigh ó Choláiste na Coiribe, Gaillimh – buaiteoirí an chomórtais ‘Rince Cruthaitheach – Sinsear’.

GG 1 Feichín Naofa

Bhuaigh ‘Speirling’ ó Choláiste Naomh Feichín, Corr na Móna, an comórtas ‘Rince Cruthaitheach – Sóisear’.

Amhránaíocht Comhaimseartha, le féintionlacan ( Aonair ) – Sóisear
1. Sorcha Ní Choncarraige, Coláiste an Eachréidh, Baile Átha an Rí

Amhránaíocht Comhaimseartha, le féintionlacan ( Aonair ) – Sinsear

  1. Róisín Seoighe, Scoil Chuimsitheach Chiaráin, An Cheathrú Rua

Amhránaíocht Comhaimseartha, le féintionlacan (Grúpaí) – Sóisear

  1. ‘Saol an Deiscirt’, Gaelcholáiste Luimnigh

Amhránaíocht Comhaimseartha, le féintionlacan (Grúpaí) – Sinsear

  1. Idirbhliain SPMD, Scoil Phobail Mhic Dara, Carna
  2. ‘Fraoch’, Coláiste an Eachréidh, Baile Locha Riach

Ceol Comhaimseartha ( Aonair ) – Sóisear
1. Ruby Ní Chuinn, Coláiste na Coiribe, Gaillimh

Ceol Comhaimseartha ( Aonair ) – Sinsear

  1. Oisín Dilger, Coláiste an Eachréidh, Baile Átha an Rí

Slua-amhránaíocht

  1. ‘Idir’, Coláiste an Eachréidh, Baile Átha an Rí

Rince Cruthaitheach ( Grúpaí ) – Sóisear

  1. ‘Speirling’, Coláiste Naomh Feichín, Corr na Móna

Rince Cruthaitheach ( Grúpaí ) – Sinsear

  1. Dara Ó Ceallaigh & RónánÓ Conaill, Coláiste na Coiribe, Gaillimh

Sceitse Nuachumtha

  1. Grúpa A, Idirbhliain Choláiste na Coiribe, Gaillimh

Beidh réamhbhabhtaí réigiúnacha eile á n-eagrú sna laethanta amach romhainn , san Ionad Óige, Mainistir Fhear Muí, Co. Chorcaí ar an gCéadaoin, 22 Samhain,  in Amharclann an Gharáiste,  Déardaoin, 30 Samhain, 2017 agus in amharclann Clasach, Baile Átha Cliath ar an Aoine, 1 Nollaig, agus  fógrófar na torthaí  anseo in am tráth !  Coinnigh i dteagmháil le Scléip ar Twitter – #Scléip2018, nó beidh grianghraif ó na hócáidí éagsúla le feiceáil ar  leathanach Facebook Scléip Gael Linn amach anseo.

AONACH NA NOLLAG

Samhain 16, 2017

AONACH NA NOLLAG 2017 ar siúl i gColáiste Eoin & Coláiste Íosagáin an Domhnach seo, 19 Samhain idir 1 & 5.

Cístí, bronntanais, leabhair, ceardaíocht, plandaí, Roth an Áidh, Roth na mBuidéal agus an-chuid eile.

Tagaigí ann ar an lá, tacaígí leis an dá scoil agus bainigí sult as an ócáid agus as comhluadar na scoile!

_______________________________________

 

Breacadh don scoilbhliain 2017/18

Deireadh Fómhair 18, 2017

Breacadh – Iris do dhaoine óga a thaitneoidh  le gach duine (idir bhuachaillí agus chailíní) mar tá sé barclíonta ó chlúdach go clúdach leis na scéalta is deireanaí.

Is féidir orduithe don iris Breacadh a dhéanamh anois don scoilbhliain 2017/18 http://www.cogg.ie/wp-content/uploads/breacadh-foirm-ordaithe-2017.pdf

Is iris í seo atá feiliúnach do dhaltaí bunscoile agus iar-bhunscoile araon.

Tús curtha le hath-infheistiú sa Ghaeilge, Ghaeltacht agus san Oideachas

Deireadh Fómhair 11, 2017

PREASRÁITEAS 11.10.17

Tús curtha le hath-infheistiú sa Ghaeilge, Ghaeltacht agus san Oideachas

Cuireann Gaeloideachas fáilte roimh an infheistíocht mhéadaithe do chúrsaí oideachais agus Gaeilge a fógraíodh i gcáinaisnéis an lae inné. Léiríonn an méadú 2.5 milliún atá imfháilithe sa bhuiséad do chúrsaí Gaeilge, Gaeltachta  agus na hoileáin aitheantas an Rialtais go bhfuil sé thar am gníomhú ar cheist infheistíochta sa teanga agus sa chur i bhfeidhm na Straitéise 20 Bliain don Ghaeilge. Tar éis tréimse an-dúshlánach de chiorraithe a bheith ag an nGaeilge agus an nGaeltacht, tugann ráiteas an lae inné roinnt sóláis agus céimeanna á nglacadh ar deireadh le tús a chur le hath-infheistíocht sa teanga.

In ainneoin an bhuiséid mhéadaithe seo, áfach, aithníonn Gaeloideachas nach leor é leis na cuspóirí pleanála teanga uile a bhaint amach ná leis na gníomhaíochtaí éagsúla atá beartaithe ag na heagraíochtaí Gaeilge agus Gaeltachta a chur i gcrích go sásúil. Le trí bliana anuas, tá laghdú suntasach de 4.5% tagtha ar bhuiséad bonnlíne Fhoras na Gaeilge in ainneoin réimse freagrachta mór ag an bhForas mar aon le feidhmeanna níos uileghabhálaí ag na ceanneagraíochtaí atá á maoiniú. Tá sé riachtanach go ndéanann an Rialtas athbhreithniú air seo agus ar na héilimh éagsúla atá ag na heagraíochtaí teanga láithreach ionas go mbeidh cothrom na féinne á thabhairt don teanga agus do phobal na Gaeilge.

Fáiltíonn Gaeloideachas roimh an méadú de 5.8% sa bhuiséad oideachais, a chinnteoidh cóimheas daltaí le múinteoirí níos fabhraí trí mhéadú i líon na múinteoirí mar aon le méadú i líon na gcúntóirí riachtanais speisialta ag an mbunleibhéal.  Is cinnte go rachaidh an t-allúntas breise seo chun leasa na scoileanna uile, scoileanna lán-Ghaeilge agus Gaeltachta ina measc atá ag streachailt le fada le dúshláin earcaíochta agus ionadaíochta. Ní mór áfach an t-infreastruchtúr ceart a fhorbairt chun a chinntiú go mbeidh cumas Gaeilge cuí mar aon le hoiliúint ar chur chuige an tumoideachais ag múinteoirí agus ag cúntóirí riachtanais speisialta a bheidh ag feidhmiú sna scoileanna lán-Ghaeilge agus Gaeltachta. Fáiltítear roimh an bhéim ar fholláin na ndaltaí trí 100 comhairleoir gairmthreoracha móide 10 siceolaithe breise NEPS a bheith curtha ar fáil. Fáiltítear freisin roimh an €2 mhilliún a dhéanfar a infheistiú sa scéim phíolótach Urlabhra agus Teanga sna bunscoileanna, agus tá Gaeloideachas ag súil leis go mbeidh an scéim ar fáil do na scoileanna lán-Ghaeilge agus Gaeltachta le freastal go cuí ar riachtanais teanga na bpáistí sin. Is beag ábhar sásaimh a bhí ann ag an iarbhunleibhéal, áit a mbeidh an cóimheas gan athrú, agus é ag leibhéal níos measa ná mar a bhí 10 mbliana ó shin. Tá sé thar am go ndéanfaí na leibhéal roimh an ghéarchéim airgeadais a thabhairt ar ais chun go mbeidh leibhéal níos airde oideachais á bhaint amach ag daltaí na n-iarbhunscoileanna.

Ag labhairt tar éis fhoilsiú na cáinaiséise, dúirt Bláthnaid ní Ghréacháin, Ardfheidhmeannach Gaeloideachas, “Céim chun tosaigh atá sa bhfógra cáinaisnéise seo, le béim ar threisiú agus forbairt a bheidh chun leasa na teanga agus an oideachais. Tá díomá, áfach, ar phobal na Gaeilge agus na Gaeltachta nár tógadh a gcuid bunriachtanas san áireamh, mar a bhí leagtha amach sa Phlean Infheistíochta a d’eisigh Conradh na Gaeilge mí an Mheithimh 2017. Táthar ag súil leis go ndéanfar athbhreithniú ar an gcáipéis fhíorthábhachtach seo, a forbraíodh le díograis ag leibhéal an phobail, eagraíochtaí agus údaráis éagsúla an Stáit”.

CRÍOCH

Teagmháil
Bláthnaid ní Ghréacháin, Ardfheidhmeannach, Gaeloideachas
01-85351930| blathnaid@gaelscoileanna.ie

Gaeloideachas
Is eagraíocht dheonach náisiúnta í Gaeloideachas a thugann tacaíocht d’fhorbairt na scoileanna lán-Ghaeilge ag an mbunleibhéal agus ag an iar-bhunleibhéal. Ó Iúil 2014, tá Gaelscoileanna Teo. freagrach mar cheanneagraíocht as an réimse Tumoideachas/Gaeloideachas agus Réamhscolaíocht lán-Ghaeilge. Áirítear i measc róil agus feidhmeanna na heagraíochta comhairle, cúnamh agus tacaíocht do dhaoine ar mian leo oideachas lán-Ghaeilge dá bpáistí, mar aon le seirbhís tacaíochta do naíonraí agus scoileanna.

Seachtain Mhata 2017 – Acmhainní Gaeilge

Deireadh Fómhair 9, 2017

Beidh Seachtain Mhata 2017 faoi lánseol ón 14 Deireadh Fómhair-22 Deireadh Fómhair. Tá póstaeir Gaeilge le fáil ag http://www.mathsweek.ie/2017/schools/schools-posters-2017 Bainigí taitneamh as!

SeachtainMhata

Plé faoi Dhúshláin na n-Iarbhunscoileanna Oileánda ag Comhdháil Bord Oideachais & Oiliúna Éireann

Deireadh Fómhair 2, 2017

Pléadh dúshláin na n-iarbhunscoileanna oileánda ag Comhdháil Bord Oideachais & Oiliúna Éireann (BOOÉ) a bhí ar siúl ón 20 go dtí an 21 Meán Fómhair in óstán an estáit Lyrath i gCill Chainnigh. Bhí Richard Bruton, an tAire Oideachais & Scileanna i láthair ag an gComhdháil.

B’é an Comhairleoir Seán Ó Tuairisg, Comhairleoir Contae agus toscaire Bord Oideachais agus Oiliúna na Gaillimhe agus Ros Comáin, a thug an t-aitheasc. Mhínigh sé an dlúthcheangal atá idir an scoil oileánda agus an pobal oileánda – d’oireasa na scoileanna, bheadh na hoileáin i mbaol a mbánaithe. Rinne sé an pointe nach ionann dúshláin scoileanna na n-oileán agus scoileanna beaga cé go bhfuil cuid mhaith de na dúshláin chéanna i gceist agus go gcaifear dul i ngleic leis na dúshláin ar leith a bhaineann leis na hiarbhunscoileanna oileánda.

Is cúig iarbhunscoil oileánda atá sa tír. Tá trí scoil díobh ar Árainn – Coláiste Ghobnait ar Inis Óirr, Coláiste Naomh Eoin ar Inis Meáin agus Coláiste Naomh Éinne ar Inis Mór maraon le Gairmscoil Mhic Diarmada ar Oileán Árainn Mhór agus Coláiste Pobail Cholmcille ar Oileán Thoraí.

Thrácht sé ar an 7 mórdhúshlán atá roimh an cúig iarbhunscoil – is iad sin Leithdháileadh Múinteora; Rochtain ar fhoireann cháilithe atá inniúil sa Ghaeilge; Buiséad Scoile neamhdhóthaineach; Rollú agus Scoláireachtaí, Stádas neamhspleách a bhaint amach do Coláiste Naomh Eoin, Inis Meáin; Stádas DEIS agus Rochtain ar na hOileáin agus mhol sé réiteach do gach aon cheann de na dúshlán le mórchostas de €590,905 chun na dúshláin ar fad a réiteach dá nglacfaí leis na moltaí a dúirt sé. Is beag an infheistíocht í chun todhchaí na n-iarbhunscoileanna agus dá réir todhchaí na n-oileán a chinntiú agus a bhuanú.

Is é an dúshlán a bhaineann leis an leithdháileadh múinteora mar a sheasann sé ná nach n-aithníonn an múnla leithdháileadh múinteora, mar atá, riachtanais agus dúshláin scoileanna na n-oileán, idir an cóimheas idir dhaltaí agus múinteoirí agus leithdháiltí eile. Is é nadúr scoileanna oileánda go mbeadh líon beag daltaí iontu, rud a chiallaíonn go bhfuil foirne teagaisc beaga iontu agus ní féidir curaclam oiriúnach, caighdeánach a chur ar fáil le dáileadh beag múinteoirí, ná go deimhin an tseachtain chaighdeánach de 28 uair do scoláirí a sholáthar chun cloí le rialacha na Roinne Oideachais agus Scileanna.

Anuas air sin, níl aitheantas ‘Scoil Comhoideachasúil in abhantracht scoile singil’ ag scoileanna áirithe oileánda, agus dá bharr níl siad ag fáil an leithroinnt de 0.5 CL (cóibhéis lánaimseartha). Tugtar an t-aitheantas seo ar bhonn geografach ach ní aithnítear an dúshláin taistil atá ag scoil ar oileán. Ainneoin go bhféadfadh scoil eile a bheith ar oileán eile nó ar an mórthír, níl siad sin insroichte, agus dá réir ba cheart an 0.5 CL seo a bheith ag gach ceann de na 5 scoil oileánda.

Laghdóidh an múnla nua maidir le leithroinnt & dáileadh uaireanta Tacaíochta Foghlama líon na múinteoirí sna scoileanna oileánda freisin le himeacht den 0.9 WTE teagaisc thar am ó 2019 ar aghaidh.

Is é an réiteach a moladh ná go méadófaí an leithdháileadh múinteora do scoil oileánda ó 1 CL reatha go 2.5 CL (sin 1.5 i 5 scoil). Bheadh costas €327,090 air sin. Chinnteodh sé curaclam oiriúnach, deiseanna imeachtaí seach-churaclam agus chinnteodh sé sábháilteacht na ndaltaí agus foireann na scoileanna. Iarrtar go gcuimseofaí an cúig scoil oileánda mar ‘Scoileanna comh-oideachasúla in abhantracht scoile singil’ agus go dtabharfaí an leithroinnt de 0.5 CL leis an aitheantas seo don chúig iarbhunscoil oileánda.

Maidir leis an dúshlán a bhaineann le Rochtain ar fhoireann cháilithe atá inniúil sa Ghaeilge, tá sé an-dúshlanach múinteoirí cuí, cáilithe atá inniúil sa Ghaeilge a aimsiú chun teagasc ar na hoileáin. Leis seo, bíonn athraithe go bliantúil i measc foirne scoileanna oileánda. Tá costas sa bhreis ag baint le múineadh ar oileán, idir costas taistil, costas lóistín agus costas maireachtála.

Is é an réiteach a moladh agus dhéanfadh sé inmharthanacht na scoileanna oileánda a chinntiú ná go dtabharfaí ar ais an Liúntas Oileánda de €1,600 do mhúinteoirí. Is é an costas a bheadh ar seo na €16,000 (10 CL X €1,600), don mhéadú sa leithdháiledh múinteora atá ag teastáil. Choinnigh múinteoirí sa chóras roimh 2011 an liúntas seo ar bhonn pearsanta.

Ar an tríú dúshlán, bhí Buiséad Scoile neamhdhóthaineach. Ní aithnítear an costas breise atá ar scoileanna oileánda i leithdháileadh bhuiséid na scoileanna sin. Tá go leor costas sa bhreis ar scoil oileánda ach go háirithe costas taistil, costas laistis, costas breise deisiúcháin agus seirbhísí scoile. Tá costas ollmhór taistil ag baint le daltaí ag freastal ar ghnáthimeachtaí scoile ar an mór-thír ar nós cluichí, taispeántais agus comórtais.

Moladh go méadófaí buiséad don scoil oileánda de €20,000. Is é an costas iomlán a bheadh ar seo ná €100,000 don chúig scoil.

I dtaca leis an dúshlán a bhaineann le Rollú agus Scoláireachtaí, is é nadúr na scoileanna oileánda go bhfuil daonra beag scoláirí iontu. Tá tionchar aige seo ar an gcuraclam, líon na múinteoirí agus dá bhrí sin ar na deiseanna a chuirtear ar fáil do na scoláirí. Faoi láthair, cuireann Roinn na Gaeltachta 30 scoláireacht ar fáil do na hiarbhunscoileanna ar an trí oileáin Árainn.

Moladh go dteastaíonn méadú i líon na scoláireachtaí a chuirtear ar fáil ó 30 go dtí 60 scoláireacht. Is é an costas a bheadh ar seo ná €150,000 don Roinn Cultúir, Oidhreachta & Gaeltachta.

Maidir leis an iarbhunscoil ar Inis Meáin, Coláiste Naomh Eoin, níl stádas neamhspleách ag an scoil. Is aonad í agus déantar Coláiste Naomh Eoin a bhainistiú ó Choláiste Cholmcille, Indreabhán, ar an mórthír. Ní dhéanann sé ciall go mbeadh Coláiste Cholmcille ag bainistiú scoil oileánda agus níl an córas mar atá ag freastal ar riachtanais Cholaiste Naomh Eoin san am i láthair. Ba shocrú é seo a rinneadh nuair a osclaíodh Coláiste Naomh Eoin chun go bhféadfaí oideachas iarbhuncoile a chur ar fáil ar Inis Meáin.

Iarrtar go mbronnfaí stadas neamhspleách ar Choláiste Naomh Eoin, Inis Meáin (ar an mbonn céanna agus atá cheana féin ag Coláiste Ghobnait Inis Oírr) agus go bhfaighfidh an scoil sin an fhreagracht bainistíochta agus acmhainní, ach go háirithe Príomhoide agus Príomhoide Tánaisteach, nach bhfuil ann faoi láthair.

Moltar go dtabharfaí stádas DEIS don 5 iarbhunscoil oileánda ar an mbonn go bhfuil siad scoite amach ón gcósta agus na míbhuntáistí a bhaineann leis seo. Tugann drochaimsir tríd an geimhreadh dúshláin breise do scoláirí agus múinteoirí a bhíonn ina leithéid de scoileanna. Tugann an easpa seirbhísí scoile trí Ghaeilge go ginearálta dúshlán, agus míbhuntáiste ach go háirithe do scoileanna ar oileáin (SNSO nó NEPS; seirbhísí meabhairshláinte; seirbhísí sláinte ginearálta). Is annamh go mbacann institiúid ardoideachais le cuairt a thabhairt ar scoileanna ar oileáin ná iad a a chur san áireamh dá gcuid imeachtaí. Ní fhaigheann scoileanna ar oileáin cuairteanna inscoile ná seirbhísí oideachais ar ghnáthnós iad do scoileanna ar an mórthír.

Is dúshlán mór é Rochtain ar na hOileáin do na scoileanna oileánda. Níl an tseirbhís aeir ná an tseirbhís farantóireachta, mar atá, ag comhlíonadh riachtanais scoileanna na n-oileán. Iarrtar go gcuirfí seirbhísí taistil cuí, oiriúnach ar fáil, i gcomharliúcháin leis BOOGRC, an fostaí is mó ar an trí Oileáin Árann, chun riachtanais na scoileanna a shásamh agus chun go mbeidh cinnteacht don todhchaí. Is é pobal scoileanna leis BOOGRC is mó a bhaineann úsáid as na seirbhísí taistil.

Chuir Gaeloideachas aighneacht a bhí bunaithe ar na héilimh chéanna mar a bhaineann leis na hiarbhunscoileanna oileánda faoi bhráid Buan-Chomhchoiste na Gaeilge, na Gaeltachta agus na nOileán i mí an Mheithimh seo caite. Pléadh cás na mbunscoileanna oileánda san aighneacht chomh maith.

Deir Ó Tuairisg nach bhfuil aon gheallúint ar an gceist seo tugtha fós ag an Aire Bruton.

Is ceist í seo faoi chearta na scoláirí óga, faoi chearta phobail na n-oileán agus má táimid ag iarraidh go mbeidh pobail ar na hoileáin sna blianta amach romhainn, ní mór polasaithe cuí a chur i bhfeidhm chun é sin a chinntiú mar atá á dhéanamh ag ár gcomharsana thar muir, na Sasanaigh, agus ag go leor tíortha eile ar fud an domhain.

Next Page »